Waldemar Rozynkowski (Toruń)
Kult świętych towarzyszy Kościołowi
od jego początków i jest jego integralną częścią. Przez pierwsze
wieki pamięcią otaczano przede wszystkim świętych męczenników,
natomiast od IV w. dynamicznie rosła liczba tzw. świętych
wyznawców. Pamięć o świętych miała zawsze przede wszystkim
charakter patronalny, tzn. chrześcijanie szukali u nich ochrony,
opieki, pośrednictwa, wstawiennictwa itd. Stąd też nie może
dziwić, że od słowa patron pochodzi określenie opieki świętych
nad konkretnymi miejscami, tzn. patrocinium.
Badania nad patrociniami stanowią
część badań nad kultem świętych. Patrocinia to inaczej wezwania
świętych patronów nadawane kościołom, kaplicom, ołtarzom,
miastom, instytucjom itd.
Zainteresowanie nimi posiada w historiografii europejskiej już
długą tradycję. Zauważono, że ich analiza pomaga między innymi w
odtwarzaniu: mentalności religijnej, ośrodków misyjnych, szlaków
pątniczych, kultu świętych oraz stwarzają możliwość pełniejszego
analizowania innych zagadnień życia społecznego, np. kontaktów i
wpływów międzynarodowych.
Wezwania kościołów mogą stanowić także przesłankę przy
odtwarzaniu chronologii powstawania ośrodków duszpasterskich.
Oczywiście trzeba podkreślić, że
analiza patrociniów i wyciąganie na ich podstawie wniosków
należy do zagadnień trudnych, dlatego że często nie znamy do
końca przyczyny, dla której obierano takiego a nie innego
świętego patrona. Uwaga ta dotyczy szczególnie wezwań nadawanych
w wiekach odległych. Na pewno były one związane z osobą lub
grupą fundatorów. Czasami wybór związany był z posiadanymi
relikwiami, ale nie było to regułą, tym bardziej, że ich kult
nie był związany z każdym świętym. Dotyczy to chociażby
interesującego nas św. Józefa. Niejednokrotnie o wyborze
świętego patrona decydowała także popularność świętego w danym
okresie. W konsekwencji analizę wezwań należy wiązać także z
rozwojem kultu liturgicznego w Kościele, a to wymaga studiów nad
żywotami świętych, litaniami, kalendarzami, ołtarzami,
kaplicami, itd.
Prawdopodobnie najwcześniej
utrwaliły się patrocinia dla kościołów, którym już od IV wieku
nadawano specjalny tytuł. Wezwanie wiązało się ściśle z
relikwiami, jakie umieszczano w ołtarzu świątyni. Kościoły,
które nie posiadały relikwii, poświęcano najczęściej Chrystusowi
(wydarzeniom z Jego życia lub tajemnicom wiary). Zwyczaj
nadawania patrociniów upowszechnił się od VII wieku w związku z
rozwojem kultu relikwii, kultu świętych i powiększeniem szeregu
świętych patronów.
Tytuł kościoła był zwykle ogłaszany
przez biskupa podczas alokacji, tzn. uroczystego ceremoniału,
który odbywał się w czasie konsekracji kościoła, tuż przed
wejściem do świątyni. Moment ten miał nie tylko duże znaczenie
jako uroczysty wyraz kultu świętego, ale pociągał za sobą także
skutki prawne.
Wezwania należy zaliczyć do jednych z trwalszych elementów
tworzących parafię. Potwierdza to także zapis w obowiązującym
prawie kanonicznym: „Każdy kościół powinien mieć swój tytuł,
który nie może być zmieniony po dokonaniu poświęcenia kościoła”
(kan. 1218).
Znanym zjawiskiem były jednak
zmiany wezwań w związku ze zniszczeniami świątyń w czasie
działań wojennych, pożarów, epidemii, itd. Odbudowywane
świątynie były na nowo konsekrowane i przy tej okazji nadawano
im czasami inne, odpowiadające tendencjom epoki wezwania.
Znacznie częstszym jednak zjawiskiem towarzyszącym gruntownym
odbudowom świątyń oraz ich remontom było dodawanie współpatrona
świątyni.
Czasami współpatron dochodził także poprzez oficjalne
potwierdzenie kultu jakiegoś świętego w danym ośrodku
duszpasterskim.
Powyższe uwagi dotyczą w znacznej
mierze także kościołów noszących wezwanie św. Józefa. Święty ten
stawał się często patronem lub współpatronem przebudowywanych,
odbudowywanych lub budowanych od fundamentów nowych świątyń,
głownie od końca XIX wieku. Niejednokrotnie także jego wybierano
jako orędownika dla przejmowanych po protestantach po II wojnie
światowej kościołów.
Dotychczasowe badania w Polsce nad
patrociniami nie należą do zaawansowanych, chociaż w ostatnich
latach można zauważyć na tym polu coraz większe zainteresowanie.
Spośród istniejących prac, większość dotyczy pojedynczych
patrociniów świętych i to ograniczonych zasadniczo do wybranego
terytorium lub koncentruje się na problemach metodologicznych.
Brak jest przede wszystkim całościowych opracowań
patrociniów w skali diecezji, metropolii, dzielnicy czy też
państwa, oczywiście dla wybranych okresów.
Z polskich historyków jednym z pierwszych, który zajął się
wezwaniami, był S. Kujot. Patrocinia stanowiły punkt wyjścia w
badaniach tegoż historyka nad siecią parafialną w diecezji
chełmińskiej. Zainteresowanie się przez Kujota wezwaniami
było pionierskie tym bardziej, że używał ich przede wszystkim do
ustalania czasu powstania poszczególnych parafii.
Dotychczasowe badania można
zasadniczo podzielić na dwie kategorie: badania nad patrociniami
(głównie kościołów parafialnych) określonego obszaru
(ograniczonego najczęściej do diecezji) lub studium nad jednym
wybranym kultem świętego, w ramach, którego poruszano także
zagadnienie patrocinium. Do wyjątków należą prace nad wybranymi
grupami wezwań, związanymi np. z konkretnymi grupami
społecznymi, lub podziałem administracyjnym czy też
własnościowym. Do nich należy zaliczyć przede wszystkim wydaną
niedawno pracę A. Witkowskiej o wezwaniach kościołów
katedralnych.
Brakuje do tej pory szczegółowych
badań nad patrocinium św. Józefa. Nie oznacza to oczywiście, że
w dotychczasowych studiach józefologicznych ten element w ogóle
nie występował. Kiedy charakteryzowano różne przejawy kultu św.
Józefa naturalnie wymieniano także wezwania.
Brakuje jednak całościowej analizy tego wezwania jako jednego z
przejawów kultu tegoż świętego, a co się z tym wiąże brakuje
także wypracowanych w tym względzie uwag metodologicznych.
Jedyną próbę ilościowego zobrazowania kultu św. Józefa poprzez
patrocinia znajdujemy prawdopodobnie w Encyklopedii Katolickiej,
w której podano, że w Polsce jest około 250 kościołów
parafialnych, które noszą jego wezwanie.
Św. Józef przez wieki nie był
obierany na patrona kościołów parafialnych. Przyjmuje się, że
pierwszy kościół ku czci św. Józefa został wzniesiony w
Nazarecie przez cesarzową Helenę. W Europie najstarszym
kościołem jemu poświęconym miała być świątynia w Bolonii (z 1129
roku).
Trudno dokładnie uchwycić, kiedy w
Polsce pojawiły się pierwsze kościoły parafialne noszące jego
patrocinium. Na pewno część świątyń zakonnych, które powstały w
XVII wieku otrzymywały jego wezwanie: Karmelitanek Bosych w
Lublinie (1624), Bernardynek w Krakowie (1646) i Cystersów w
Krzeszowie (1692). Nie można wykluczyć, że już starsze kościoły
nosiły jego wezwanie. Tadeusz Fitych charakteryzując kult św.
Józefa na Śląsku przyjął za historiografią niemiecką, że już w
XIV wieku stawiano pierwsze kościoły poświęcone św. Józefowi:
Godow koło Rybnika (1315), Pożarzysko koło Strzegomia (1315),
Krosnowice koło Kłodzka (1326), Kwietniki koło Bolkowa (1373)
oraz Wrocław (1481). W XVI wieku siedem dalszych kościołów w
diecezji wrocławskiej miało otrzymać takie wezwanie. Największą
liczbę kościołów o takim wezwaniu miał jednak przynieść dopiero
wiek następny.
Przyjęte ustalenia wymagają
komentarza. Dla wymienionych kościołów parafialnych brakuje
źródeł średniowiecznych mówiących o wezwaniu św. Józefa. Wydaje
się, że dokonano tu dowolnego przeniesienia brzmienia wezwania z
XVIII lub XIX wieku na okres fundacji parafii w średniowieczu.
Interesującym jest na pewno przywoływany często w literaturze
średniowieczny kościół św. Józefa z Wrocławia. Zapytajmy się
jednak o jaki chodzi tu kościół. Na pewno nie był to kościół
parafialny ani klasztorny. Była to niewielka kaplica położona w
sąsiedztwie szpitala (przytułku) dla ubogich uczniów. Czyli była
to tylko kaplica w ramach kompleksu opiekuńczego. Przypomnijmy,
że takich zespołów było w średniowiecznym Wrocławiu kilkanaście.
Interesujące nas hospicjum szkolne powstało w 1426 roku. W 1481
roku, lub krótko przed tą datą, stanęła w sąsiedztwie szpitala
kaplica, która otrzymała następujących świętych patronów św. św.
Józefa, Joachima, Natalie i Adriana. W późniejszych źródłach
spotykamy przede wezwanie św. Józefa, który jak widać zdominował
pozostałych świętych.
Tak więc musimy być bardzo ostrożni
w wysuwaniu nazbyt pochopnych wniosków co do chronologii
pojawiania się kościołów o wezwaniu św. Józefa. Tylko
szczegółowe badania nad każdym z kościołów, najczęściej przy
zastosowaniu metody retrospektywnej, mogą umożliwić odtworzenie
prawdziwej chronologii pojawiania się tegoż wezwania.
Wykaz parafii
i kościołów parafialnych w Polsce noszących, którym patronuje
św. Józef- stan z 1998 roku
|
Lp. |
Parafia |
Patronat
(wezwanie) |
Diecezja |
Czas
powstania |
|
1.
|
Księżno |
Józefa
Rzemieślnika |
Białostocka |
1992 |
|
2.
|
Łubianka |
Józefa
Rzemieślnika |
Białostocka |
1978 |
|
3.
|
Czarna
Białostocka |
Świętej
Rodziny |
Białostocka |
1974 |
|
4.
|
Białystok |
Świętej
Rodziny |
Białostocka |
1990 |
|
5.
|
Bielsko-Biała |
Józefa |
Bielsko-Żywiecka |
1983 |
|
6.
|
Czechowice- Dziedzice |
Józefa
Robotnika |
Bielsko-Żywiecka |
1951 |
|
7.
|
Zabrzeg |
Józefa |
Bielsko-Żywiecka |
1845 |
|
8.
|
Oświęcim |
Józefa |
Bielsko-Żywiecka |
1983 |
|
9.
|
Ujsoły |
Józefa
Robotnika |
Bielsko-Żywiecka |
1913 |
|
10.
|
Janowice |
Józefa
Robotnika |
Bielsko-Żywiecka |
1983 |
|
11.
|
Gorzędów |
Józefa
Oblubieńca |
Częstochowska |
1978 |
|
12.
|
Makowiska |
Józefa
Oblubieńca[19] |
Częstochowska |
1402 |
|
13.
|
Wręczyca |
Józefa
Oblubieńca |
Częstochowska |
1956 |
|
14.
|
Wieluń
|
Józefa
Oblubieńca |
Częstochowska |
1957 |
|
15.
|
Poręba |
Józefa
Oblubieńca |
Częstochowska |
1908 |
|
16.
|
Popów |
Józefa
Robotnika |
Częstochowska |
1957 |
|
17.
|
Częstochowa |
Józefa
Rzemieślnika |
Częstochowska |
1910 |
|
18.
|
Częstochowa |
Świętej
Rodziny |
Częstochowska |
1917 |
|
19.
|
Praszka |
Świętej
Rodziny |
Częstochowska |
1988 |
|
20.
|
Panki |
Świętej
Rodziny |
Częstochowska |
1919 |
|
21.
|
Boćki |
Józefa
Oblubieńca i św. Antoniego Padewskiego[20] |
Drohiczyńska |
1513 |
|
22.
|
Malbork-Kałdowo |
Józefa |
Elbląska |
1932 |
|
23.
|
Morąg |
Józefa |
Elbląska |
1903[21] |
|
24.
|
Pasłęk |
Józefa |
Elbląska |
Ok. 1280[22] |
|
25.
|
Gościszewo |
Józefa |
Elbląska |
Ok. 1284[23] |
|
26.
|
Elbląg |
Józefa
Robotnika |
Elbląska |
1996 |
|
27.
|
Elbląg |
Świętej
Rodziny |
Elbląska |
1994 |
|
28.
|
Bałoszyce |
Świętej
Rodziny |
Elbląska |
Ok. 1316[24] |
|
29.
|
Ryjewo |
Świętej
Rodziny |
Elbląska |
1909 |
|
30.
|
Węgielsztyn |
Józefa |
Ełcka |
1962[25] |
|
31.
|
Szczepki |
Józefa
Oblubieńca |
Ełcka |
1985[26] |
|
32.
|
Pisz |
Józefa
Oblubieńca |
Ełcka |
1991 |
|
33.
|
Nowa Wieś
Ełcka |
Józefa
Robotnika |
Ełcka |
1989 |
|
34.
|
Regielnica |
Józefa
Robotnika |
Ełcka |
1994 |
|
35.
|
Gołdap |
Józefa
Robotnika |
Ełcka |
1991 |
|
36.
|
Augustów |
Świętej
Rodziny |
Ełcka |
1994 |
|
37.
|
Olecka |
Świętej
Rodziny |
Ełcka |
1990 |
|
38.
|
Karolin |
Świętej
Rodziny |
Ełcka |
1921 |
|
39.
|
Gdańsk-Przymorze |
Józefa |
Gdańska |
1990 |
|
40.
|
Gdynia-Leszczynki |
Józefa |
Gdańska |
1951 |
|
41.
|
Czeczewo |
Józefa |
Gdańska |
1925 |
|
42.
|
Pomieczyno |
Józefa |
Gdańska
|
1927 |
|
43.
|
Rumia
Zagórze |
Józefa i
Judy Tadeusza |
Gdańska |
1984 |
|
44.
|
Postołowo
|
Józefa
Robotnika |
Gdańska |
1995 |
|
45.
|
Gdańsk-Stogi |
Świętej
Rodziny |
Gdańska
|
1948 |
|
46.
|
Gdynia-Grabówek |
Świętej
Rodziny |
Gdańska |
1931 |
|
47.
|
Bytom |
Józefa |
Gliwicka |
1928 |
|
48.
|
Gliwice-Ligota |
Józefa |
Gliwicka |
1925 |
|
49.
|
Sadów |
Józefa |
Gliwicka |
1331[27] |
|
50.
|
Krupski
Młyn |
Józefa
|
Gliwicka |
1980 |
|
51.
|
Kalety -
Jędrysek |
Józefa |
Gliwicka |
1896 |
|
52.
|
Zabrze |
Józefa |
Gliwicka |
1931 |
|
53.
|
Zawada
Książęca |
Józefa
Robotnika |
Gliwicka |
1890 |
|
54.
|
Taciszów |
Józefa
Robotnika |
Gliwicka |
1934 |
|
55.
|
Tarnowskie Góry |
Józefa
Robotnika |
Gliwicka |
1981 |
|
56.
|
Bytom-Bobrek |
Świętej
Rodziny |
Gliwicka |
1906 |
|
57.
|
Gliwice |
Świętej
Rodziny |
Gliwicka |
1919 |
|
58.
|
Bydgoszcz |
Józefa |
Gnieźnieńska |
1946 |
|
59.
|
Kozielsko |
Józefa |
Gnieźnieńska |
Ok. 1432[28] |
|
60.
|
Inowrocław |
Józefa |
Gnieźnieńska |
1934 |
|
61.
|
Fanianowo |
Józefa |
Gnieźnieńska |
1936 |
|
62.
|
Sitno |
Józefa |
Gnieźnieńska |
1972 |
|
63.
|
Kołodziejewo |
Józefa |
Gnieźnieńska |
1925 |
|
64.
|
Osiek n.
Notecią |
Józefa |
Gnieźnieńska |
1925 |
|
65.
|
Będecz |
Józefa |
Gnieźnieńska |
1928 |
|
66.
|
Trzemżal |
Józefa
Rzemieślnika |
Gnieźnieńska |
1985 |
|
67.
|
Szydłowo |
Najświętszego Imienia Jezus, NMP, Józefa |
Gnieźnieńska |
1795 |
|
68.
|
Bydgoszcz |
Świętej
Rodziny |
Gnieźnieńska |
1984 |
|
69.
|
Janków
Przygodzki |
Józefa |
Kaliska |
1933 |
|
70.
|
Myjomice |
Józefa
Oblubieńca i Wszystkich Świętych[29] |
Kaliska |
XIV w |
|
71.
|
Strzydzew |
Józefa
Rzemieślnika |
Kaliska |
1898 |
|
72.
|
Międzybórz |
Józefa
Rzemieślnika |
Kaliska |
1654 |
|
73.
|
Kalisz |
Świętej
Rodziny |
Kaliska |
1981 |
|
74.
|
Ostrów
Wielkopolski |
Świętej
Rodziny |
Kaliska |
1995 |
|
75.
|
Jastrzębie Zdrój |
Barbary i
Józefa |
Katowicka
|
1976 |
|
76.
|
Kłokocin |
Józefa |
Katowicka |
1971 |
|
77.
|
Chorzów |
Józefa |
Katowicka |
1911 |
|
78.
|
Załęże |
Józefa |
Katowicka |
1896 |
|
79.
|
Krasowy |
Józefa |
Katowicka |
1925 |
|
80.
|
Ruda
Śląska |
Józefa |
Katowicka |
1904 |
|
81.
|
Zgoda |
Józefa |
Katowicka |
1931 |
|
82.
|
Czerwionka |
Józefa
Oblubieńca |
Katowicka |
1991 |
|
83.
|
Godów |
Józefa
Robotnika |
Katowicka |
1315??? |
|
84.
|
Józefowiec |
Józefa
Robotnika |
Katowicka |
1922 |
|
85.
|
Józefka |
Józefa
|
Katowicka |
1958 |
|
86.
|
Nieboczowy |
Józefa
Robotnika |
Katowicka |
1931 |
|
87.
|
Czarków |
Józefa
Robotnika |
Katowicka |
1957 |
|
88.
|
Rybnik |
Józefa
Robotnika |
Katowicka |
1941 |
|
89.
|
Wartogłowiec |
Józefa
Robotnika |
Katowicka |
1982 |
|
90.
|
Osiny |
Józefa
Robotnika |
Katowicka |
1981 |
|
91.
|
Tychy
|
Świętej
Rodziny |
Katowicka |
1998 |
|
92.
|
Katowice |
Świętej
Rodziny, Maksymiliana Kolbego |
Katowicka |
1982 |
|
93.
|
Bieliny |
Józefa
Oblubieńca |
Kielecka |
1637 |
|
94.
|
Zagnańsk |
Józefa
Oblubieńca |
Kielecka |
1996 |
|
95.
|
Kielce |
Józefa
Oblubieńca |
Kielecka |
1993 |
|
96.
|
Motkowice |
Józefa
Robotnika |
Kielecka |
1989 |
|
97.
|
Kielce |
Józefa
Robotnika |
Kielecka |
1958 |
|
98.
|
Dobrzeszów |
Józefa
Robotnika |
Kielecka |
1982 |
|
99.
|
Radomice |
Świętej
Rodziny |
Kielecka |
1991 |
|
100.
|
Mieszałki |
Józefa
Oblubieńca |
Koszlińsko-Kołobrzeska |
1957 |
|
101.
|
Piła |
Józefa
Oblubieńca |
Koszlińsko-Kołobrzeska |
1992 |
|
102.
|
Połczyn
Zdrój |
Józefa
Oblubieńca |
Koszlińsko-Kołobrzeska |
1989 |
|
103.
|
Słupsk |
Józefa
Oblubieńca |
Koszlińsko-Kołobrzeska |
1990 |
|
104.
|
Turowo
Pomorskie |
Józefa
Oblubieńca |
Koszlińsko-Kołobrzeska |
1980 |
|
105.
|
Koszalin |
Józefa
Rzemieślnika |
Koszlińsko-Kołobrzeska |
1986 |
|
106.
|
Piła
|
Świętej
Rodziny |
Koszlińsko-Kołobrzeska |
1619 |
|
107.
|
Bińcze |
Świętej
Rodziny i Jana Chrzciciela |
Koszlińsko-Kołobrzeska |
1974 |
|
108.
|
Słupsk |
Świętej
Rodziny i Judy Tadeusza |
Koszlińsko-Kołobrzeska |
1948 |
|
109.
|
Małe
Ciche |
Józefa |
Krakowska |
1975 |
|
110.
|
Kalwaria
Zebrzydowska |
Józefa |
Krakowska |
1942 |
|
111.
|
Kraków
Os. Kalinowe |
Józefa |
Krakowska |
1985 |
|
112.
|
Prusy |
Józefa |
Krakowska |
1985 |
|
113.
|
Kraków-Podgórze |
Józefa |
Krakowska |
1784 |
|
114.
|
Lubomierz |
Józefa
Oblubieńca |
Krakowska |
1919 |
|
115.
|
Ciche |
Józefa
Robotnika |
Krakowska |
1982 |
|
116.
|
Zawoja-
Zakamień |
Józefa
Robotnika |
Krakowska |
1976 |
|
117.
|
Raba
Niżna |
Józefa
Robotnika |
Krakowska |
1982 |
|
118.
|
Kłaj |
Józefa
Robotnika |
Krakowska |
1914 |
|
119.
|
Kurów |
Józefa
Robotnika |
Krakowska |
1983 |
|
120.
|
Młoszowa |
Józefa
Robotnika |
Krakowska |
1986 |
|
121.
|
Łękawica
k. Wadowic |
Józefa
Robotnika |
Krakowska |
1908 |
|
122.
|
Chrzanów |
Świętej
Rodziny |
Krakowska |
1996 |
|
123.
|
Kraków
Bieżanów Nowy |
Świętej
Rodziny |
Krakowska |
1982 |
|
124.
|
Zakopane |
Świętej
Rodziny |
Krakowska |
1847 |
|
125.
|
Świeradów
Zdrój |
Józefa
Oblubieńca |
Legnicka |
1945 |
|
126.
|
Kwietniki |
Józefa
Oblubieńca |
Legnicka |
XIV[30] |
|
127.
|
Wierzchosławice |
Józefa
Oblubieńca |
Legnicka |
1972 |
|
128.
|
Olszyna
Lubańska |
Józefa
Oblubieńca |
Legnicka |
1946 |
|
129.
|
Jaworzyna
Śląska |
Józefa
Oblubieńca |
Legnicka |
1897 |
|
130.
|
Wałbrzych |
Józefa
Oblubieńca |
Legnicka |
1920 |
|
131.
|
Stare
Bogaczowice |
Józefa
Oblubieńca |
Legnicka |
1956 |
|
132.
|
Legnica |
Józefa
Opiekuna Zbawiciela |
Legnicka |
1998 |
|
133.
|
Ściegny |
Józefa
Robotnika |
Legnicka |
1983 |
|
134.
|
Wałbrzych |
Józefa
Robotnika |
Legnicka |
1965 |
|
135.
|
Zgorzelec |
Józefa
Robotnika |
Legnicka |
1990 |
|
136.
|
Zawidów |
Józefa
Robotnika |
Legnicka |
XIII w[31] |
|
137.
|
Gostków
|
Świętej
Rodziny |
Legnicka |
XV w[32] |
|
138.
|
Chełmsko
Śląskie |
Świętej
Rodziny |
Legnicka |
XIV w[33] |
|
139.
|
Legnica |
Świętej
Rodziny |
Legnicka |
1994 |
|
140.
|
Wałbrzych
|
Świętej
Rodziny |
Legnicka |
1997 |
|
141.
|
Świdniki |
Józefa |
Lubelska |
1990 |
|
142.
|
Markuszów |
Józefa |
Lubelska |
XIV/XV w[34] |
|
143.
|
Leszkowice |
Józefa
Oblubieńca i św. Jana Chrzciciela |
Lubelska |
1921 |
|
144.
|
Lublin |
Józefa
Oblubieńca |
Lubelska |
1982 |
|
145.
|
Puławy |
Józefa
Oblubieńca |
Lubelska |
1676 |
|
146.
|
Kraśnik |
Józefa
Robotnika i Matki Bożej Bolesnej |
Lubelska |
1982 |
|
147.
|
Kawęczyn |
Opieki
św. Józefa |
Lubelska |
1921 |
|
148.
|
Cyców |
Opieki
św. Józefa |
Lubelska |
1921 |
|
149.
|
Lublin
|
Świętej
Rodziny |
Lubelska |
1984 |
|
150.
|
Puławy
|
Świętej
Rodziny |
Lubelska |
1991 |
|
151.
|
Złotoria |
Józefa |
Łomżyńska |
1919 |
|
152.
|
Klukowo[35] |
Józefa
Oblubieńca |
Łomżyńska |
1919 |
|
153.
|
Zambrów
|
Józefa
Rzemieślnika |
Łomżyńska |
1992 |
|
154.
|
Sanniki |
Józefa |
Łowicka |
1441[36] |
|
155.
|
Skierniewice –Rabka |
Józefa |
Łowicka |
1983 |
|
156.
|
Baranów |
Józefa
Oblubieńca |
Łowicka |
1912 |
|
157.
|
Sochaczew-Chodaków |
Józefa
Robotnika |
Łowicka |
1974 |
|
158.
|
Kochanów |
Józefa
Rzemieślnika |
Łowicka |
1973 |
|
159.
|
Leśmierz |
Opieki
św. Józefa |
Łowicka |
1978 |
|
160.
|
Jaktorów |
Świętej
Rodziny |
Łowicka |
1932 |
|
161.
|
Jeżów |
Józefa
Oblubieńca |
Łódzka |
Ok. 1270[37] |
|
162.
|
Łódź |
Józefa
Oblubieńca |
Łódzka |
1917 |
|
163.
|
Łódź |
Józefa
Oblubieńca |
Łódzka |
1910 |
|
164.
|
Dabrowa-Pawlikowice |
Józefa
Oblubieńca i NMP |
Łódzka |
1950 |
|
165.
|
Ozorków |
Józefa
Oblubieńca i Podwyższenia Św. Krzyża[38] |
Łódzka |
1660 |
|
166.
|
Konstantynów-Łódzki |
Józefa
Robotnika |
Łódzka |
1992 |
|
167.
|
Łódź |
Opieki
św. Józefa |
Łódzka |
1974 |
|
168.
|
Milejów |
Opieki
św. Józefa, Marii Magdaleny i Aniołów Stróżów |
Łódzka |
XIII w.[39] |
|
169.
|
Rokiciny |
Świętej
Rodziny |
Łódzka |
1929 |
|
170.
|
Łódź |
Świętej
Rodziny |
Łódzka |
1989 |
|
171.
|
Tomaszów
Mazowiecki |
Świętej
Rodziny |
Łódzka |
1980 |
|
172.
|
Bodzanów |
Józefa |
Opolska |
1932 |
|
173.
|
Opole-Szczepanowice |
Józefa |
Opolska |
1929 |
|
174.
|
Wrzoski |
Józefa |
Opolska |
1988 |
|
175.
|
Racibórz-Ocice |
Józefa |
Opolska |
1938 |
|
176.
|
Osowiec-Węgry |
Józefa |
Opolska |
1923 |
|
177.
|
Wojnowice |
Józefa
Robotnika |
Opolska |
1949[40] |
|
178.
|
Myślina |
Józefa
Robotnika |
Opolska |
1945 |
|
179.
|
Zawiść |
Józefa
Robotnika |
Opolska |
1927 |
|
180.
|
Branice |
Świętej
Rodziny |
Opolska |
1931 |
|
181.
|
Samborowice |
Świętej
Rodziny |
Opolska |
1920 |
|
182.
|
Zawadzkie |
Świętej
Rodziny |
Opolska |
1917 |
|
183.
|
Legionowo |
Józefa
Oblubieńca |
Ordynariat Polowy |
1984 |
|
184.
|
Mokre |
Józefa |
Pelplińska |
1976 |
|
185.
|
Wygoda
Łączyńska |
Józefa
|
Pelplińska |
1906 |
|
186.
|
Świecie-
Marianki |
Józefa |
Pelplińska |
1984 |
|
187.
|
Tczew |
Józefa |
Pelplińska |
1921 |
|
188.
|
Płociczno |
Józefa |
Pelplińska |
1989 |
|
189.
|
Huta
Kalna |
Józefa
Oblubieńca |
Pelplińska |
1979 |
|
190.
|
Zagórzyca |
Józefa
Oblubieńca |
Pelplińska |
1951 |
|
191.
|
Charbrowo |
Józefa
Oblubieńca |
Pelplińska |
1990 |
|
192.
|
Kasparus |
Józefa
Oblubieńca |
Pelplińska |
1926 |
|
193.
|
Gniewino |
Józefa
Robotnika |
Pelplińska |
1977 |
|
194.
|
Zwartowo |
Józefa
Oblubieńca |
Pelplińska |
1949[41] |
|
195.
|
Wielki
Klincz |
Świętej
Rodziny |
Pelplińska |
1970 |
|
196.
|
Ciechanów |
Józefa |
Płocka |
1996 |
|
197.
|
Siecień |
Józefa |
Płocka |
XIV w[42] |
|
198.
|
Maków
Mazowiecki |
Józefa |
Płocka |
1390[43] |
|
199.
|
Płock |
Józefa |
Płocka |
1982 |
|
200.
|
Pułtusk |
Józefa |
Płocka |
1982 |
|
201.
|
Pokrzywnica |
Józefa |
Płocka |
1377[44] |
|
202.
|
Rościszewo |
Józefa |
Płocka |
XIV w[45] |
|
203.
|
Syberia |
Józefa |
Płocka |
1912 |
|
204.
|
Zakroczym |
Józefa |
Płocka |
XI w (?)[46] |
|
205.
|
Sarnowo |
Józefa |
Płocka |
XIV w[47] |
|
206.
|
Opalenica |
Józefa |
Poznańska |
1981 |
|
207.
|
Raczyn |
Józefa |
Poznańska |
1947 |
|
208.
|
Leszno |
Józefa |
Poznańska |
1986 |
|
209.
|
Silna |
Józefa |
Poznańska |
1924 |
|
210.
|
Poznań
|
Józefa |
Poznańska |
1994 |
|
211.
|
Środa
Wielkopolska |
Józefa |
Poznańska |
1988 |
|
212.
|
Rostarzewo |
Józefa |
Poznańska |
1925[48] |
|
213.
|
Oborniki |
Józefa
Oblubieńca |
Poznańska |
1972 |
|
214.
|
Baranowo |
Józefa
Oblubieńca |
Poznańska |
1997 |
|
215.
|
Puszczykowo |
Józefa
Oblubieńca |
Poznańska |
1966 |
|
216.
|
Kicin |
Józefa
Oblubieńca |
Poznańska |
XIII w
[49] |
|
217.
|
Wolsztyn |
Józefa
Opiekuna Kościoła Świętego |
Poznańska |
1997 |
|
218.
|
Robakowo |
Józefa
Rzemieślnika |
Poznańska |
1997 |
|
219.
|
Popówko |
Józefa
Rzemieślnika |
Poznańska |
1997 |
|
220.
|
Poznań
|
Świętej
Rodziny |
Poznańska |
1984 |
|
221.
|
Barycz |
Józefa |
Przemyska |
1927 |
|
222.
|
Munina |
Józefa |
Przemyska |
1945 |
|
223.
|
Żarnowiec |
Józefa |
Przemyska |
1982 |
|
224.
|
Tarnawiec |
Józefa |
Przemyska |
1812 |
|
225.
|
Rogóźno |
Józefa |
Przemyska |
1985 |
|
226.
|
Łańcut-Podzwierzyniec |
Józefa |
Przemyska |
1977 |
|
227.
|
Przemyśl |
Józefa |
Przemyska |
1923 |
|
228.
|
Nienowice |
Józefa |
Przemyska |
1985 |
|
229.
|
Komańcza |
Józefa |
Przemyska |
1927 |
|
230.
|
Zmysłówka |
Józefa
Oblubieńca |
Przemyska |
1988 |
|
231.
|
Ulanica |
Józefa
Robotnika |
Przemyska |
1945 |
|
232.
|
Ustrzyki
Dolne |
Józefa
Robotnika |
Przemyska |
1992 |
|
233.
|
Nowy
Zagórz |
Józefa
Rzemieślnika |
Przemyska |
1990 |
|
234.
|
Orzechówka |
Świętej
Rodziny |
Przemyska |
1986 |
|
235.
|
Jedlnia
Letnisko |
Józefa |
Radomska |
1921 |
|
236.
|
Krzyżanowice |
Józefa
Oblubieńca |
Radomska |
XIV[50] |
|
237.
|
Gózd |
Józefa
Oblubieńca |
Radomska |
1958 |
|
238.
|
Kuczki |
Józefa
Oblubieńca |
Radomska |
1900 |
|
239.
|
Skarżysko
Kamienna |
Józefa
Oblubieńca |
Radomska |
1919 |
|
240.
|
Zarzecze |
Józefa
Oblubieńca |
Radomska |
1991 |
|
241.
|
Radom |
Józefa
Robotnika |
Radomska |
1946 |
|
242.
|
Kozienice |
Świętej
Rodziny |
Radomska |
1988 |
|
243.
|
Radom |
Świętej
Rodziny |
Radomska |
1974 |
|
244.
|
Pstrągowa |
Józefa
Robotnika |
Rzeszowska |
1488[51] |
|
245.
|
Skołyszyn |
Józefa |
Rzeszowska |
1986 |
|
246.
|
Rzeszów -
Zwięczyca |
Józefa |
Rzeszowska |
1536[52] |
|
247.
|
Wysoka
Strzyżowska |
Józefa |
Rzeszowska |
1918 |
|
248.
|
Siedliska |
Józefa |
Rzeszowska |
1982 |
|
249.
|
Sękowa |
Józefa
Oblubieńca |
Rzeszowska |
1364[53] |
|
250.
|
Rzeszów-
Staromieście |
Józefa
Oblubieńca |
Rzeszowska |
XIV w[54] |
|
251.
|
Glinik
Polski |
Józefa
Robotnika |
Rzeszowska |
1976 |
|
252.
|
Przedbórz |
Józefa
Rzemieślnika |
Rzeszowska |
1929 |
|
253.
|
Rzeszów
|
Świętej
Rodziny |
Rzeszowska |
1985 |
|
254.
|
Chodków
Nowy |
Józefa |
Sandomierska |
1981 |
|
255.
|
Klimontów |
Józefa |
Sandomierska |
1640 |
|
256.
|
Biskupice |
Józefa
Oblubieńca |
Sandomierska |
1957 |
|
257.
|
Ostrowiec
Świętokrzyski |
Józefa |
Sandomierska |
1984 |
|
258.
|
Sandomierz |
Józefa |
Sandomierska |
1934 |
|
259.
|
Wydrza |
Józefa
Robotnika |
Sandomierska |
1972 |
|
260.
|
Nisko |
Józefa
Oblubieńca |
Sandomierska |
1928 |
|
261.
|
Kotowa
Wola |
Józefa
Robotnika |
Sandomierska |
1971 |
|
262.
|
Kocudza |
Józefa
Robotnika |
Sandomierska |
1987 |
|
263.
|
Wola
Rusinowska |
Józefa
Robotnika |
Sandomierska |
1962 |
|
264.
|
Huta
Komorowska |
Świętej
Rodziny |
Sandomierska |
1991 |
|
265.
|
Trześń |
Świętej
Rodziny |
Sandomierska |
Pocz. XIV
w[55] |
|
266.
|
Trąbki |
Józefa |
Siedlecka |
1924 |
|
267.
|
Celiny
|
Józefa |
Siedlecka |
1952 |
|
268.
|
Siedlce |
Józefa |
Siedlecka |
1984 |
|
269.
|
Międzyrzec Podlaski |
Józefa
Oblubieńca |
Siedlecka |
1921[56] |
|
270.
|
Wołyńce |
Józefa
Robotnika |
Siedlecka |
1938 |
|
271.
|
Jastrzębie Śmiary |
Świętej
Rodziny |
Siedlecka |
1997 |
|
272.
|
Unin |
Świętej
Rodziny |
Siedlecka |
1990 |
|
273.
|
Sobolew |
Świętej
Rodziny |
Siedlecka |
1919 |
|
274.
|
Dąbrowa
Górnicza |
Józefa
Oblubieńca |
Sosnowiecka |
1952 |
|
275.
|
Jaworzno-Jeziorki |
Józefa
Rzemieślnika |
Sosnowiecka |
1994 |
|
276.
|
Sosnowiec |
Józefa
Rzemieślnika |
Sosnowiecka |
1957 |
|
277.
|
Breń |
Józefa |
Szczecińsko-Kamieńska |
1951 |
|
278.
|
Wicimice |
Józefa |
Szczecińsko-Kamieńska |
1973 |
|
279.
|
Dziwnów |
Józefa |
Szczecińsko-Kamieńska |
1973 |
|
280.
|
Mieszewo |
Józefa |
Szczecińsko-Kamieńska |
1985 |
|
281.
|
Jenikowo |
Józefa |
Szczecińsko-Kamieńska |
1951 |
|
282.
|
Warnice |
Józefa |
Szczecińsko-Kamieńska |
1946 |
|
283.
|
Trzcinna |
Józefa |
Szczecińsko-Kamieńska |
1951 |
|
284.
|
Stargard
Szczeciński |
Józefa |
Szczecińsko-Kamieńska |
1963 |
|
285.
|
Szczecin
- Pomorzany |
Józefa |
Szczecińsko-Kamieńska |
1951 |
|
286.
|
Trzebusz |
Józefa |
Szczecińsko-Kamieńska |
1973 |
|
287.
|
Stara
Dąbrowa |
Józefa
Oblubieńca |
Szczecińsko-Kamieńska |
1957 |
|
288.
|
Wisełka |
Józefa
Opiekuna Rodzin |
Szczecińsko-Kamieńska |
1992 |
|
289.
|
Szczecin-
Płonia |
Świętej
Rodziny |
Szczecińsko-Kamieńska |
1957 |
|
290.
|
Szczecin |
Świętej
Rodziny |
Szczecińsko-Kamieńska |
1936 |
|
291.
|
Skrzyszów |
Józefa
Oblubieńca |
Tarnowska |
1984 |
|
292.
|
Burzyn |
Józefa |
Tarnowska |
1980 |
|
293.
|
Tarnów |
Józefa i
Matki Bożej Fatimskiej |
Tarnowska |
1951 |
|
294.
|
Kąty |
Józefa
Oblubieńca |
Tarnowska |
1980 |
|
295.
|
Muszyna |
Józefa
Oblubieńca |
Tarnowska |
1356[57] |
|
296.
|
Kierlikówka |
Józefa
Oblubieńca |
Tarnowska |
1992 |
|
297.
|
Bystra |
Józefa
Oblubieńca |
Tarnowska |
1927 |
|
298.
|
Luszowice |
Józefa
Oblubieńca |
Tarnowska |
1636 |
|
299.
|
Pogórska
Wola |
Józefa
Oblubieńca |
Tarnowska |
1925 |
|
300.
|
Rzędzianowice |
Józefa
Robotnika |
Tarnowska |
1930 |
|
301.
|
Stara
Wieś |
Józefa
Rzemieślnika |
Tarnowska |
1987 |
|
302.
|
Rytro |
Józefa
Rzemieślnika |
Tarnowska |
1931 |
|
303.
|
Pustków |
Józefa
Rzemieślnika |
Tarnowska |
1981 |
|
304.
|
Maszkienice |
Józefa
Rzemieślnika |
Tarnowska |
1925 |
|
305.
|
Tarnowiec |
Józefa
Rzemieślnika |
Tarnowska |
1980 |
|
306.
|
Krosna |
Józefa
Rzemieślnika |
Tarnowska |
1981 |
|
307.
|
Tarnów |
Świętej
Rodziny |
Tarnowska |
1906 |
|
308.
|
Chełmno |
Józefa |
Toruńska |
1946 |
|
309.
|
Turznice |
Józefa |
Toruńska |
1937 |
|
310.
|
Toruń |
Józefa |
Toruńska |
1951 |
|
311.
|
Kobułty |
Józefa |
Warmińska |
1894 |
|
312.
|
Stanclewo |
Józefa i
Wniebowzięcia NMP |
Warmińska |
1910 |
|
313.
|
Ruszkowo |
Józefa |
Warmińska |
1976 |
|
314.
|
Nakomiady |
Józefa |
Warmińska |
1980 |
|
315.
|
Nawiady |
Józefa |
Warmińska |
1989 |
|
316.
|
Olsztyn |
Józefa |
Warmińska |
1932 |
|
317.
|
Jedwabno |
Józefa |
Warmińska |
1958 |
|
318.
|
Opaleniec |
Józefa |
Warmińska |
1926 |
|
319.
|
Szyleny |
Józefa
Robotnika |
Warmińska |
1990 |
|
320.
|
Szkotowo |
Józefa
Robotnika |
Warmińska |
1947 |
|
321.
|
Żelazna
Góra |
Świętej
Rodziny |
Warmińska |
1957 |
|
322.
|
Konstancin-Jeziorna |
Józefa |
Warszawska |
1957 |
|
323.
|
Kamionka |
Świętej
Rodziny |
Warszawska |
1994 |
|
324.
|
Pruszków |
Józefa
Oblubieńca |
Warszawska |
1987 |
|
325.
|
Warszawa-
Ursus |
Józefa
Oblubieńca |
Warszawska |
1942 |
|
326.
|
Warszawa |
Józefa
Oblubieńca |
Warszawska |
1938 |
|
327.
|
Józefosław |
Józefa
Opiekuna Pracy |
Warszawska |
1997 |
|
328.
|
Warszawa-Ursus |
Świętej
Rodziny |
Warszawska |
1994 |
|
329.
|
Michalczew |
Świętej
Rodziny |
Warszawska |
1957 |
|
330.
|
Otwock
Wólka Mlądzka |
Józefa
Oblubieńca |
Warszawsko-Praska |
1986 |
|
331.
|
Franciszków |
Józefa
Oblubieńca |
Warszawsko-Praska |
1957 |
|
332.
|
Wołomin |
Józefa
Robotnika |
Warszawsko-Praska |
1978 |
|
333.
|
Warszawa |
Świętej
Rodziny |
Warszawsko-Praska |
1948 |
|
334.
|
Zakrzewo |
Józefa |
Włocławska |
1924[58] |
|
335.
|
Brzezie |
Józefa |
Włocławska |
1985 |
|
336.
|
Szpetal
Górny |
Józefa |
Włocławska |
1816[59] |
|
337.
|
Włocławek |
Józefa |
Włocławska |
1978 |
|
338.
|
Kuny |
Józefa
Robotnika |
Włocławska |
1998 |
|
339.
|
Przedecz |
Świętej
Rodziny |
Włocławska |
XIV w[60] |
|
340.
|
Olbrachcice Wielkie |
Floriana
i Józefa |
Wrocławska |
1997 |
|
341.
|
Bierutów |
Józefa
Oblubieńca |
Wrocławska |
XIII[61] |
|
342.
|
Żórawina |
Józefa
Oblubieńca |
Wrocławska |
1945 |
|
343.
|
Międzygórze |
Józefa
Oblubieńca |
Wrocławska |
1700 |
|
344.
|
Łagiewniki |
Józefa
Oblubieńca |
Wrocławska |
XV w[62] |
|
345.
|
Wąsosz |
Józefa
Oblubieńca |
Wrocławska |
1788 |
|
346.
|
Nasławice |
Józefa
Oblubieńca |
Wrocławska |
1964 |
|
347.
|
Dankowice |
Józefa
Oblubieńca |
Wrocławska |
1945 |
|
348.
|
Świdnica
Śląska |
Józefa
Oblubieńca |
Wrocławska |
1946 |
|
349.
|
Lutynia |
Józefa
Oblubieńca |
Wrocławska |
1335[63] |
|
350.
|
Wrocław |
Józefa
Rzemieślnika |
Wrocławska |
1933 |
|
351.
|
Wrocław |
Opieki
św. Józefa |
Wrocławska |
1966 |
|
352.
|
Wrocław-Sępolno |
Świętej
Rodziny |
Wrocławska |
1929 |
|
353.
|
Tomaszów
Lubelski |
Józefa |
Zamojsko-Lubaczowska |
1987 |
|
354.
|
Werchrata |
Józefa
Robotnika |
Zamojsko-Lubaczowska |
1971 |
|
355.
|
Gorzów
Wielkopolski |
Józefa |
Zielonogórsko-Gorzowska |
1951 |
|
356.
|
Lubno |
Józefa |
Zielonogórsko-Gorzowska |
1985 |
|
357.
|
Dobiegniew |
Józefa |
Zielonogórsko-Gorzowska |
1946 |
|
358.
|
Zabór |
Józefa |
Zielonogórsko-Gorzowska |
1600[64] |
|
359.
|
Chlebowo |
Józefa
Oblubieńca |
Zielonogórsko-Gorzowska |
1946 |
|
360.
|
Zielona
Góra |
Józefa
Oblubieńca |
Zielonogórsko-Gorzowska |
1994 |
|
361.
|
Żagań |
Józefa
Oblubieńca |
Zielonogórsko-Gorzowska |
1983 |
|
362.
|
Żary
|
Józefa
Oblubieńca |
Zielonogórsko-Gorzowska |
1992 |
|
363.
|
Nowa Sól |
Józefa
Rzemieślnika |
Zielonogórsko-Gorzowska |
1984 |
|
364.
|
Szprotawa |
Świętej
Rodziny |
Zielonogórsko-Gorzowska |
1994 |
Liczba patronatów św.
Józefa w poszczególnych diecezjach
|
Lp. |
Diecezja |
Liczba
|
%
|
|
1. |
Katowicka |
18 |
4,94 |
|
2. |
Tarnowska |
17 |
4,67 |
|
3. |
Krakowska |
16 |
4,39 |
|
4. |
Legnicka |
16 |
4,39 |
|
5. |
Poznańska |
15 |
4,12 |
|
6. |
Przemyska |
14 |
3,84 |
|
7. |
Szczecińsko – Kamieńska |
14 |
3,84 |
|
8. |
Wrocławska |
13 |
3,57 |
|
9. |
Pelplińska |
12 |
3,29 |
|
10. |
Sandomierska |
12 |
3,29 |
|
11. |
Gliwicka |
11 |
3,02 |
|
12. |
Gnieźnieńska |
11 |
3,02 |
|
13. |
Łódzka |
11 |
3,02 |
|
14. |
Opolska |
11 |
3,02 |
|
15. |
Warmińska |
11 |
3,03 |
|
16. |
Częstochowska |
10 |
2,74 |
|
17. |
Lubelska |
10 |
2,74 |
|
18. |
Płocka |
10 |
2,74 |
|
19. |
Rzeszowska |
10 |
2,74 |
|
20. |
Zielonogórsko – Gorzowska |
10 |
2,74 |
|
21. |
Ełcka |
9 |
2,47 |
|
22. |
Koszalińsko-Kołobrzeska |
9 |
2,47 |
|
23. |
Radomska |
9 |
2,47 |
|
24. |
Elbląska |
8 |
2,19 |
|
25. |
Gdańska |
8 |
2,19 |
|
26. |
Siedlecka |
8 |
2,19 |
|
27. |
Warszawska |
8 |
2,19 |
|
28. |
Kielecka |
7 |
1,92 |
|
29. |
Łowicka |
7 |
1,92 |
|
30. |
Bielsko – Żywiecka |
6 |
1,64 |
|
31. |
Kaliska |
6 |
1,64 |
|
32. |
Włocławska |
6 |
1,64 |
|
33. |
Białostocka |
4 |
1,09 |
|
34. |
Warszawsko – Praska |
4 |
1,09 |
|
35. |
Łomżyńska |
3 |
0,82 |
|
36. |
Sosnowiecka |
3 |
0,82 |
|
37. |
Toruńska |
3 |
0,82 |
|
38. |
Zamojsko – Lubaczowska |
2 |
0,54 |
|
39. |
Drohiczyńska |
1 |
0,27 |
|
40. |
Ordynariat Polowy |
1 |
0,27 |
Wezwania św. Józefa spotykamy we
wszystkich diecezjach w Polsce. Trudno wnioskować, aby jakaś
diecezja szczególnie wybijała się w ilości wezwań. Jak widać
obecnie najwięcej kościołów nawiązujących do postaci św. Józefa
posiada diecezja katowicka (18). Kolejno powyżej jedenastu liczą
następujące diecezje: tarnowska, krakowska, legnicka, poznańska,
przemyska, szczecińsko- kamieńska, wrocławska, pelplińska i
sandomierska. Jak widać w większości są to diecezje polski
południowej. W połowie diecezji w naszym kraju dziesięć i więcej
parafii i kościołów parafialnych posiada patronat św. Józefa.
Najmniej kościołów posiadały diecezje: drohiczyńska (1),
ordynariat polowy (1), zamojsko – lubaczowska (2), łomżyńska
(3), sosnowiecka (3), toruńska (3), białostocka (4) oraz
warszawsko-praska (4). Obraz ten byłby zapewne inny gdyby
przyjąć jako kryterium stary podział diecezjalny (sprzed 1992
roku). Należy pamiętać także, że nie jest to pełen obraz
obecności św. Józefa w diecezjach. Pominięto przecież kościoły
klasztorne, filie parafii, kaplice oraz ołtarze. Poza tym w
ostatnich trzech latach powołano na pewno kolejne parafie,
którym patronuje święty Józef i w konsekwencji już dzisiaj
podane dane liczbowe są częściowo inne.
Według wykazu parafii na koniec
1998 roku w Polsce było 9671 parafii. Oznacza to, że wezwanie
związane ze św. Józefem nosiło 3,76 % kościołów parafialnych.
Dla porównania z rokiem 1914 (oczywiście przy innym zasięgu
granic), dla którego poczyniła zestawienie wezwań Grażyna
Karolewicz sytuacja przedstawiała się następująco: na liczbę
6899 wszystkich kościołów (w tym katedralne, parafialne,
filialne, klasztorne, szpitalne itd.) tylko 151 nosiło wezwanie
nawiązujące do postaci św. Józefa.
Stanowiło to więc tylko 2,18 % wszystkich wezwań.
Interesującym byłoby przedstawienie zestawienia popularności św.
Józefa wobec innych odmian patronatów świętych. Wydaje się, że
możemy przyjąć szacunkowo, że jest ich około 300. Tak więc jest
wielce prawdopodobnym, że św. Józef mógłby się znaleźć pośród 15
lub 20 najbardziej popularnych świętych patronów.
Typologia
wezwania
|
Typ wezwania |
Liczba |
Józefa
|
124 |
Józefa Oblubieńca
|
79 |
Świętej Rodziny
|
59 |
Józefa Robotnika
|
55 |
Józefa Rzemieślnika
|
23 |
Współpatron
|
15 |
Opieki Józefa
|
5 |
Józefa Opiekuna Rodzin
|
1 |
Józefa Opiekuna Kościoła
|
1 |
Józefa Opiekuna Zbawiciela
|
1 |
Józefa Opiekuna Pracy
|
1 |
|
Razem |
364 |
Jak widać wezwanie najczęściej
występuje w formie podstawowej, tzn. św. Józef. Powyższe
zestawienie nie jest pełne i wymaga dopowiedzenia. Musimy
pamiętać, że tam gdzie występuje samo wezwanie św. Józefa główne
uroczystości patrona świątyni i parafii mają miejsce 19 marca
lub 1 maja. Tak więc i tak czcimy św. Józefa jako Oblubieńca lub
Robotnika i Rzemieślnika. Poza tym zapisy w Spisie Parafii
niestety w wielu przypadkach znacznie różnią się od
rzeczywistego brzmienia wezwania. W kilkunastu przypadkach
zmieniono je w oparciu o roczniki poszczególnych diecezji.
Pomijając szczegółowe badania nad
poszczególnymi parafiami bardzo trudno będzie w przypadku tych
najstarszych ustalić rzeczywistą liczbę kościołów noszących
wezwanie św. Józefa. Dla wielu parafii obecne wezwanie św.
Józefa nie musi się w ogóle pokrywać z pierwotnym. Wskazany w
tabeli czas powstania parafii nie jest tożsamy z momentem
otrzymania wezwania św. Józefa. Najprawdopodobniej w
średniowieczu kościoły parafialne na obszarze Polski nie nosiły
wezwania św. Józefa. Odpowiadałoby to ogólnym tendencjom
rozwojowym kultu tegoż świętego w diecezjach polskich.
Późniejsze zniszczenia, odbudowy, ponowne konsekracje kościołów
sprawiły, że pojawiło się wezwanie św. Józefa. Być może w
nielicznych przypadkach mogło to być już w XVI wieku.
Niewątpliwie okresem, w którym pojawia się większa ilość
kościołów był okres od XVII wieku, pamiętając jednak, że w dużej
części były to kościoły klasztorne.
Widać to wyraźnie w zestawieniu, które poczynił Stanisław Litak,
odtwarzając strukturę administracyjną kościoła w Polsce około
1772 roku. I tak podał on w zestawieniu końcowym następujące
wielkości: 42 kościoły parafialne, 36 kościołów filialnych i
kaplic publicznych, 32 kościoły zakonne męskie oraz 6 kościołów
zakonnych żeńskich nosiło wezwanie św. Józefa.
Obecność św. Józefa w patrociniach tego okresu odpowiada
ogólnemu większemu zainteresowaniu tymże świętym, szczególnie w
środowiskach zakonnych.
Wydaje się, że niezbyt wielkie
ożywienie w patronacie św. Józefa przyniosła większa część wieku
XIX. Nowym impulsem charakteryzuje się dopiero koniec tego wieku
i początek następnego. Swoista eksplozja popularności tego
świętego nastąpiła od okresu międzywojennego i trwa z pewnymi
wahaniami do dnia dzisiejszego. Patrząc na daty erygowania
parafii zauważamy, że szczególnie imponujący ich wzrost był
obecny w ostatnich 20 latach. Aby ukazać dynamikę wzrostu liczby
wezwania św. Józefa przypomnijmy, że w 1914 roku 151 wszystkich
kościołów nosiło wezwanie św. Józefa.
W sumie więc jest to znacznie poniżej połowy stanu obecnego.
Spotykamy także ciekawe zjawisko
nadawania wezwań św. Józefa podczas reerygowania parafii, które
były przez wieki używane przez protestantów. Kiedy w XX wieku
kościoły te zaczęły przechodzić w ręce polskie (często były to
już nowe świątynie) nadawano im właśnie takie wezwanie.
Dotyczyło to przede wszystkim obszarów dawnego zaboru pruskiego.
Ożywienie w patronacie św. Józefa
było oczywiście odbiciem większego zainteresowania świętym w
Kościele powszechnym. Przypomnijmy kilka faktów: 1847- papież
Pius IX rozszerzył święto Opieki św. Józefa na cały Kościół;
1870- ten sam papież ogłosił św. Józefa Patronem Kościoła
powszechnego; 1909- papież Pius X zatwierdził Litanię do św.
Józefa do publicznego odmawiania; 1911- papież Pius X zmienił
tytuł święta Opieki św. Józefa na Uroczystość św. Józefa
Oblubieńca NMP, Wyznawcy Patrona Kościoła powszechnego; 1919-
papież Benedykt XV zatwierdził prefację o św. Józefie; 1922- ten
sam papież włączył imię św. Józefa do oficjalnych modlitw
Kościoła za konających; 1937- papież Pius XI ogłosił św. Józefa
opiekunem Kościoła w walce przeciw bezbożnemu ateizmowi; 1955-
papież Pius XII wprowadził uroczystość liturgiczną św. Józefa
Robotnika; 1962- papież Jan XXIII wprowadził imię św. Józefa do
modlitwy w kanonie rzymskim. Poza tym w XIX i XX wieku powstały
liczne stowarzyszenia i zgromadzenia, którym patronował św.
Józef.
Patrocinia św. Józefa potwierdzają
niewątpliwie rozwijający się na przestrzeni kilku wieków kult
tegoż świętego. Podjęte zagadnienie, na obecnym stanie badań,
pozwala przede wszystkim na jego ilościową orientację oraz na
wskazanie kilku uwag metodologicznych pomocnych w przyszłych
badaniach. Tylko wnikliwsze badania, szczególnie nad
najstarszymi kościołami parafialnymi, pozwolą na pewne ustalenia
w zakresie rzeczywistego przeniesienia kultu św. Józefa na
patronat kościelny. Obecnie możemy bezsprzecznie stwierdzić, że
w minionym XX wieku św. Józef stał się jednym z najbardziej
popularnych świętych patronów parafii i kościołów parafialnych w
Polsce.
